Ontruimingsplattegrond
De meeste plattegronden zijn niet fout getekend, ze zijn achterhaald
Een tussenwand erbij, een deur die is dichtgezet, een gang die nu opslagruimte is, een blusser die na een keuring twintig meter verderop hangt. Elk van die wijzigingen is op zichzelf klein. Bij elkaar wijst de plattegrond aan de muur na een paar jaar een route aan die niet meer bestaat.
Dat is gevaarlijker dan geen plattegrond hebben, want mensen vertrouwen erop. In een ontruiming heeft niemand tijd om te controleren of de tekening nog klopt.
Wij ontwikkelen nieuwe ontruimingsplattegronden en werken bestaande bij, allebei volgens NEN 1414-1.
Ontruimingsplattegrond aanvragen
Vertrouwd door
Waarom kiezen voor Velco
Opgemaakt volgens NEN 1414-1, met symbolen conform NEN-EN-ISO 7010 en de voorgeschreven kleurcodes.
Van één verdieping tot een pand met meerdere gebruiksfuncties, en van een nieuwe set tot het bijwerken van wat er hangt.
De adviseur die het pand inloopt weet ook wat er bij een ontruimingsoefening misgaat. Wat op de tekening komt, kunnen wij ook leveren en onderhouden.
Eén aanspreekpunt, van de inventarisatie tot het ophangen.
Ontwikkelen of aanpassen
Nieuw ontwikkelen: Je hebt nog geen plattegronden, of wat er hangt is onbruikbaar geworden. We komen langs, leggen de situatie vast en tekenen op basis van je bouwtekening of, als die er niet is, op basis van eigen opmetingen.
Bestaande aanpassen: Er hangt al een set, maar het pand is veranderd of de symbolen voldoen niet meer. We leggen de verschillen vast en werken de tekening bij. Dat is doorgaans aanzienlijk goedkoper dan opnieuw beginnen, zeker als het brondbestand nog beschikbaar is.
Twijfel je welke van de twee bij jouw situatie past, stuur dan een foto van wat er nu hangt. Daar is meestal in één blik uit op te maken of bijwerken nog zin heeft.
Twijfel je welke van de twee bij jouw situatie past, stuur dan een foto van wat er nu hangt. Daar is meestal in één blik uit op te maken of bijwerken nog zin heeft.
Hoe wij het aanpakken
De doorlooptijd hangt af van de omvang van het pand en van de vraag of er bruikbaar tekenwerk beschikbaar is.
Een adviseur loopt het pand door en legt vast waar de blusmiddelen, haspels, handbrandmelders, EHBO-middelen, AED’s en afsluiters hangen, en hoe de vluchtroutes werkelijk lopen.
We werken je bestaande tekening bij of tekenen opnieuw, en maken de plattegronden op volgens NEN 1414-1.
Je krijgt een proef ter goedkeuring, met per ophangplek de juiste positieaanduiding en rotatie.
Je ontvangt de bestanden digitaal en de fysieke exemplaren op de drager die je kiest. We adviseren over de plekken waar ze horen te hangen.
Wat er op een ontruimingsplattegrond staat
Alleen wat iemand nodig heeft om het gebouw te verlaten. NEN 1414-1 is daar streng in, omdat overbodige informatie de plattegrond onleesbaar maakt op het moment dat hij nodig is.
Wat erop hoort: het punt waar de lezer zich bevindt, de vluchtroutes met de uitgangen en nooduitgangen die vanaf die plek bereikbaar zijn, trappen en hellingen met een vluchtwegfunctie, de blusmiddelen, de handbrandmelders, de EHBO-middelen en de verzamelplaats. Bovenaan staat het woord ontruimingsplattegrond in groen.
Wat er niet op hoort: meubilair, maatvoering, installatiedetails en alles wat met de ontruiming niets te maken heeft.
De plattegrond wordt wel op schaal getekend. NEN 1414-1 houdt een minimale schaal van 1:250 aan en beveelt voor kleinere gebouwen 1:100 of 1:150 aan. Alleen voor plattegronden in een individuele ruimte, zoals een hotelkamer, mag dat terug naar 1:350, mits alles leesbaar en herkenbaar blijft.
Drie dingen die er verder op moeten en die vaak ontbreken. De bouwlaag waar de plattegrond over gaat moet er duidelijk op staan, dus begane grond, verdieping 1 of kelder. Alle gebruikte symbolen moeten in een legenda worden verklaard, in de taal of talen die de doelgroep nodig heeft. En de koptekst ONTRUIMINGSPLATTEGROND moet er staan, in groen of in een groene balk, met een letterhoogte van minimaal 10 mm.
Wat NEN 1414-1 voorschrijft
Uitvoering in kleur
De plattegrond moet in kleur worden uitgevoerd, met de veiligheidskleuren uit NEN 3011. Voor het drukwerk geeft de norm een omrekentabel: groen is RAL 6032 of Pantone 348c, rood is RAL 3001 of Pantone 180c. Zwart-wit voldoet niet.
Genormeerde pictogrammen
Uitsluitend symbolen die gelijk zijn aan die uit NEN 3011 en ISO 7010. Zelf getekende of van internet geplukte symbolen vallen af. Alle gebruikte symbolen moeten in een legenda worden verklaard, in de taal van de doelgroep.
Oriëntatie op de lezer
Links op de plattegrond is links in het gebouw. De plek waar de lezer staat moet erop staan, bij voorkeur in blauw en als blauw niet geschikt is in geel.
Formaat
Minimaal A3, dus 297 bij 420 mm. Alleen in een individuele ruimte zoals een hotelkamer mag dat terug naar A4.
Grote gebouwen: verdelen in secties
Wordt een gebouw zo groot dat de schaal onleesbaar wordt, dan schrijft de norm voor dat de plattegrond in secties wordt verdeeld, bijvoorbeeld per brandcompartiment. Op elke sectieplattegrond komt dan een schematisch overzicht van het hele complex te staan, met het betreffende deel in rood gemarkeerd.
Belangrijk daarbij: de eerstvolgende nooduitgangen en vluchttrappen die buiten de getoonde sectie liggen moeten er wel op worden aangeduid. Anders lijkt het alsof de vluchtroute bij de rand van de tekening ophoudt.
Wat er in de praktijk misgaat
Dezelfde plattegrond hangt op meerdere plekken. Dit is de meest voorkomende en de makkelijkst te voorkomen fout. Per ophangplek hoort de aanduiding “u bevindt zich hier” te verschuiven en vaak ook de rotatie mee te draaien. Wordt één versie overal opgehangen, dan klopt hij op precies één plek.
De tekening klopt niet meer met het pand. Een verbouwing, een herindeling of een verplaatst blusmiddel is niet doorgevoerd.
Oude of zelfbedachte pictogrammen. Symbolen uit NEN 6088 hangen nog in veel panden, en zelfgemaakte plattegronden bevatten regelmatig van internet geplukte iconen.
Geen kleur, of de verkeerde kleur. Een zwart-witkopie voldoet niet, en een groen dat niet RAL 6032 of Pantone 348c is evenmin. De kleurcodering is juist wat het onderscheid maakt tussen een vluchtroute en een blusmiddel.
Kun je zelf een ontruimingsplattegrond maken
Ja, mits je een actuele bouwtekening hebt en de norm kent. Er is geen wettelijke eis dat een extern bureau het doet.
Twee dingen maken het in de praktijk lastiger dan het lijkt. De symbolen mogen alleen uit NEN-EN-ISO 7010 komen. En de kleuren liggen vast op RAL- en Pantone-codes, wat betekent dat je bij het drukken moet controleren of het klopt in plaats van op het oog te werken.
Maak je hem zelf, laat hem dan nakijken door iemand met kennis van de norm voordat hij hangt. Een verkeerd getekende vluchtroute merk je pas op het moment dat het misgaat.
Wanneer is een ontruimingsplattegrond verplicht
Heeft je pand een verplichte brandmeldinstallatie, dan is er ook een ontruimingsalarminstallatie nodig en een ontruimingsplan. Dat staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.213 voor nieuwbouw en artikel 3.119 voor bestaande bouw. Daarnaast rekent NEN 8112, de norm voor bedrijfsnoodorganisatie en bedrijfshulpverlening, de ontruimingsplattegronden tot het BHV-plan. In de checklist BHV-plan van die norm staan ze als apart punt, samen met de veiligheidsplattegronden voor de eigen BHV en de ontruimingsprocedure uit het ontruimingsplan.
Heb je geen brandmeldinstallatie, dan vervalt die grondslag maar niet de zorgplicht. Artikel 15 van de Arbowet verplicht je tot bedrijfshulpverlening die past bij de risico’s. Ontvang je bezoekers die het pand niet kennen, denk aan een hotel, een school, een zorginstelling of een winkel, dan zijn plattegronden in de praktijk het middel om daar invulling aan te geven.
Los of als onderdeel van een groter plan
Ontruimingsplattegronden zijn los te bestellen. Je hoeft er geen compleet plan bij af te nemen.
Volgens NEN 8112 horen ze bij je BHV-plan: de checklist in die norm noemt ontruimingsplattegronden voor de aanwezigen in het gebouw en veiligheidsplattegronden voor de eigen BHV als afzonderlijke onderdelen daarvan. Het BHV-plan is op zijn beurt onderdeel van het bedrijfsnoodplan.
In de praktijk lopen plattegronden vaak mee met een bedrijfsnoodplan, omdat de inventarisatie voor allebei dezelfde is. Wordt het bedrijfsnoodplan bijgewerkt na een verbouwing, dan moeten de plattegronden mee, en andersom.
Gaat het om het draaiboek voor de ontruiming zelf, kijk dan bij ontruimingsplan opstellen. Heb je een plattegrond nodig voor een gebruiksmelding bij de gemeente, dan gelden daar eigen indieningseisen. Voor de overzichtstekening voor BHV’ers en hulpdiensten kijk je bij veiligheidsplattegronden.
Waarop we leveren
Digitaal in PDF, en op verzoek in een bewerkbaar tekenbestand zodat je later zelf kunt laten bijwerken. Fysiek in een A3-kliklijst, gelamineerd, of gedrukt op dibond, aluminium of plexiglas wanneer de uitstraling van het pand daarom vraagt.
De kliklijst heeft een praktisch voordeel bij bijwerken: je vervangt alleen het vel en niet de hele lijst.
Waarom je ontruimingsplattegronden bij Velco laten maken?
1. De monteur die je blussers keurt, weet waar ze hangen
Onze servicedienst komt jaarlijks langs voor het onderhoud. Verplaatst een blusser, dan is dat bij ons bekend en kan de plattegrond mee.
2. Ontwikkelen en aanpassen, allebei
Ligt er al een set, dan kijken we eerst of bijwerken volstaat. Dat is doorgaans aanzienlijk goedkoper dan opnieuw tekenen en het is vaak wat je nodig hebt.
3. Volgens NEN 1414-1, inclusief de details die misgaan
De positieaanduiding die per ophangplek verschuift, de legenda in de taal van je bezoekers, de vermelding van de bouwlaag en de sectieverdeling bij grote panden. Precies de punten waarop zelfgemaakte plattegronden stranden.
4. Geleverd op de drager die bij je pand past
Van een A3-kliklijst waarin je alleen het vel vervangt tot dibond of plexiglas waar de uitstraling daarom vraagt.
Veelgestelde vragen
Is een ontruimingsplattegrond verplicht?
Heeft je pand een verplichte brandmeldinstallatie, dan is een ontruimingsplan verplicht en horen ontruimingsplattegronden daarbij. Dat volgt uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.213 voor nieuwbouw en artikel 3.119 voor bestaande bouw. NEN 8112 rekent de ontruimingsplattegronden bovendien tot het BHV-plan: in de checklist BHV-plan van die norm staan ontruimingsplattegronden volgens NEN 1414 voor de aanwezigen in het gebouw als apart punt, naast veiligheidsplattegronden volgens NEN 1414 voor de eigen BHV. Zonder brandmeldinstallatie vervalt die grondslag, maar niet de zorgplicht uit artikel 15 van de Arbowet. Bij panden waar bezoekers komen die de weg niet kennen, zoals hotels, scholen, zorginstellingen en winkels, zijn plattegronden in de praktijk de manier om daaraan te voldoen.
Hoe hoog moet een ontruimingsplattegrond hangen?
De gangbare hoogte is 1,60 meter, gemeten van de vloer tot het midden van de plattegrond. Dat is ooghoogte voor de meeste mensen. Hangt hij hoger, dan moet iemand zijn hoofd in zijn nek leggen; hangt hij lager, dan wordt hij aan het zicht onttrokken zodra er iemand voor staat. Belangrijker dan de precieze centimeters is dat de plattegrond op elke ophangplek de juiste positieaanduiding en rotatie heeft.
Waar moeten ontruimingsplattegronden hangen?
Op plaatsen waar mensen zich oriënteren en waar ze toch al even stilstaan: bij de hoofdingang, bij liften, bij trappenhuizen, bij koffieautomaten, bij wachtruimtes en bij toiletgroepen. De tekening moet overeenkomen met de richting waarin de lezer kijkt en het punt waar hij staat moet erop zijn aangegeven. Hang je dezelfde plattegrond op meerdere plekken, dan hoort die positieaanduiding per plek te verschuiven.
Wat staat er op een ontruimingsplattegrond?
Het punt waar de lezer zich bevindt, bij voorkeur in blauw aangegeven, de vluchtroutes met de uitgangen en nooduitgangen die vanaf die plek bereikbaar zijn, trappen en hellingen met een vluchtwegfunctie, de blusmiddelen, de handbrandmelders, de EHBO-middelen en de verzamelplaats. Verder de koptekst ONTRUIMINGSPLATTEGROND in groen of in een groene balk, de vermelding van de bouwlaag waar de tekening over gaat, en een legenda waarin alle gebruikte symbolen worden verklaard in de taal van de doelgroep. Wat er niet op hoort is meubilair, maatvoering en installatiedetails, omdat overbodige informatie de plattegrond onleesbaar maakt op het moment dat hij nodig is.
Welke norm geldt voor ontruimingsplattegronden?
NEN 1414-1 stelt de eisen aan opmaak en inhoud: uitvoering in kleur volgens de veiligheidskleuren uit NEN 3011, symbolen gelijk aan die uit NEN 3011 en ISO 7010, een legenda in de taal van de doelgroep, de oriëntatie gedraaid naar de positie van de lezer, een minimale schaal van 1:250 en een minimaal formaat van A3. De norm geldt voor ontruimingsplattegronden van ontruimingsplannen, voor bereikbaarheidskaarten van de brandweer en voor veiligheidsplattegronden van bedrijfsnoodplannen. NEN 8112 geeft daarnaast een indeling voor het ontruimingsplan zelf, al is die bijlage informatief en geen eis.
Kan ik zelf een ontruimingsplattegrond maken?
Ja, mits je een actuele bouwtekening hebt en de norm kent. Er is geen wettelijke eis dat een extern bureau het doet. Let wel op drie dingen die het lastiger maken dan het lijkt: de symbolen moeten gelijk zijn aan die uit NEN 3011 en ISO 7010, dus zelf getekende of van internet geplukte pictogrammen vallen af, de tekening moet op een schaal van minimaal 1:250 staan, en er hoort een legenda bij in de taal van de doelgroep. Laat een zelfgemaakte plattegrond in elk geval nakijken door iemand met kennis van de norm voordat hij hangt.
Kunnen mijn bestaande plattegronden worden aangepast in plaats van opnieuw gemaakt?
Vaak wel, en dat is meestal aanzienlijk goedkoper. Of het kan hangt af van de staat van het bronbestand en van hoeveel er in het pand is veranderd. Is het brondbestand er nog en gaat het om een paar wijzigingen, dan is bijwerken de logische keuze. Zijn de symbolen verouderd, klopt de kleurstelling niet of is de indeling ingrijpend gewijzigd, dan is opnieuw tekenen vaak sneller. Stuur een foto van wat er nu hangt, dan is daar meestal in één blik iets over te zeggen.
Hoe vaak moet een ontruimingsplattegrond worden bijgewerkt?
Er staat geen vaste termijn op. Bijwerken doe je na elke wijziging die de vluchtroute of de plaats van veiligheidsmiddelen raakt, dus na een verbouwing, een herindeling, een interne verhuizing of het verplaatsen van blusmiddelen. Een plattegrond die niet meer klopt met het pand is gevaarlijker dan geen plattegrond, omdat mensen erop vertrouwen.
Mag ik een ontruimingsplattegrond in zwart-wit ophangen?
Nee. NEN 1414-1 vraagt om uitvoering in kleur, met de veiligheidskleuren uit NEN 3011. Voor het drukwerk geeft de norm een omrekentabel: groen komt neer op RAL 6032 of Pantone 348c en rood op RAL 3001 of Pantone 180c. Het kleuronderscheid is wat de lezer in één oogopslag laat zien wat een vluchtroute is en wat een blusmiddel. Een zwart-witkopie voldoet daarmee niet.
Wat is het verschil tussen een vluchtplan en een ontruimingsplattegrond?
In de praktijk wordt hetzelfde bedoeld. Vluchtplan, vluchtplattegrond, vluchtwegplattegrond en vluchtrouteplattegrond zijn allemaal spreektaal voor wat in de norm een ontruimingsplattegrond heet. NEN 1414-1 gebruikt die laatste term, en die staat ook bovenaan de plattegrond zelf. Het ontruimingsplan is wel iets anders: dat is het geschreven document waarin staat wie welke taak heeft bij een ontruiming.
Wat is het verschil tussen een veiligheidsplattegrond en een ontruimingsplattegrond?
De veiligheidsplattegrond toont het hele pand en is bedoeld voor BHV’ers en hulpdiensten, met afsluiters, risico’s en de indeling van alle bouwlagen. De ontruimingsplattegrond toont een uitsnede van één bouwlaag of gedeelte en is bedoeld voor medewerkers en bezoekers, met de vluchtroutes, de blusmiddelen en de verzamelplaats. Ze hebben verschillende lezers en zijn daarom niet uitwisselbaar. Veel organisaties hebben ze allebei.
Wat kost het laten maken van ontruimingsplattegronden?
Dat hangt af van het aantal bouwlagen, de oppervlakte, het aantal plattegronden dat je nodig hebt en of er bruikbaar tekenwerk beschikbaar is. Bijwerken van een bestaande set is doorgaans aanzienlijk goedkoper dan nieuw tekenen. Vraag een offerte aan, dan lopen we eerst na wat er al ligt.
Op zoek naar wat anders?
Kloppen jouw plattegronden nog met je pand?
Stuur een foto van wat er nu hangt, dan zeggen we of bijwerken volstaat of dat opnieuw tekenen sneller is.