Veelgestelde vragen over noodverlichting

Ja. Dit is vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dat sinds 1 januari 2024 het Bouwbesluit 2012 heeft vervangen, en in de Arbowet (artikel 3.6, 3.7 en 3.9). Noodverlichting is in ieder geval verplicht in verblijfsruimten voor meer dan 75 personen, denk aan scholen, appartementencomplexen, sporthallen, theaters en grotere restaurants. Vluchtrouteaanduiding (pictogrammen) kent een lagere grens van 50 personen. Bekijk onze pagina over regelgeving voor het volledige overzicht, inclusief de exacte artikelnummers.

Een vraag die ons vaak wordt gesteld: wie moet de kosten dragen, zowel voor aanschaf als voor het jaarlijks onderhoud? Het Bbl legt de verantwoordelijkheid voor de aanwezigheid en het functioneren van de noodverlichting bij de eigenaar van het gebouw. Toch ligt het in de praktijk soms genuanceerder: de gebruiksfunctie van een pand wordt vaak pas bij ingebruikname door de huurder bepaald. Daarnaast kijkt de Arbowet naar de veiligheid van de gebruikers en maakt daarmee de werkgever verantwoordelijk. Wie de kosten uiteindelijk draagt, hangt af van de afspraken tussen huurder en verhuurder in de huurovereenkomst. Het komt regelmatig voor dat de verhuurder de initiële aanschaf voor zijn rekening neemt, en de huurder het jaarlijks onderhoud.

Ja, jaarlijkse controle van en onderhoud aan noodverlichting is verplicht, vastgelegd in het Bbl en de Arbowet: personen moeten te allen tijde veilig kunnen vluchten. Preventief onderhoud voorkomt bovendien hoge herstelkosten achteraf.

Tijdens het jaarlijks onderhoud voeren we onder meer de volgende werkzaamheden uit:

- Inspectie van de functionaliteit: een visuele controle op beschadigingen, vervuiling en veroudering, en of pictogrammen goed zichtbaar zijn.
- Testen van de functionaliteit: controle of lamp en armatuur technisch goed functioneren en in werking treden bij spanningsuitval.
- Vervangen van de tl-buis van permanent brandende noodverlichting, in verband met de branduren.
- Autonomietest: we testen de accucapaciteit om de autonomie van minimaal 1 uur te garanderen, en vervangen de accu wanneer die onvoldoende capaciteit heeft.

De resultaten leggen we vast in een onderhoudsrapport en een logboek per armatuur, en elk armatuur krijgt een onderhoudsetiket. We voeren dit onderhoud uit conform de NEN-EN 50172 en de ISSO 79. Lees meer op onze onderhoudspagina.

Ja. Hoewel er geen eisen zijn aan de manier waarop het onderhoud van de noodverlichting wordt vastgelegd, moet het wel aantoonbaar zijn dat het onderhoud heeft plaatsgevonden. Maar wat moet je dan vastleggen? In ieder geval wanneer het onderhoud aan de noodverlichting heeft plaatsgevonden, wie het heeft uitgevoerd, wat er is gedaan en wat het eindresultaat is geweest. Niet moeilijk, maar het moet wel gebeuren.

In principe iedereen, zolang de monteur over voldoende vakkennis en vaardigheden beschikt om dit op een juiste en veilige manier te doen. Dat kan iemand van je eigen technische dienst zijn, of een extern gespecialiseerd bedrijf zoals Velco. In beide gevallen moet het onderhoud aantoonbaar worden vastgelegd in een logboek, en moet duidelijk zijn wie het heeft uitgevoerd en of deze persoon daarvoor voldoende is opgeleid.

Jaarlijks onderhoud is verplicht, maar een onderhoudscontract is dat niet. Met een onderhoudsabonnement ben je wel verzekerd van tijdig en goed onderhoud door gekwalificeerde monteurs, zonder dat je er zelf aan hoeft te denken.

Nee, dat is niet verplicht. Veel onderhoudsbedrijven vervangen accu's standaard na 4 jaar, maar Velco voert in plaats daarvan een accucapaciteitsmeting uit en vervangt alleen wanneer de meting daar aanleiding toe geeft. Hierdoor gaat een accu vaak vele jaren langer mee dan 4 jaar, wat onnodige afvoer van nog goed functionerende accu's voorkomt.

Dat hangt af van het type lamp. TL-lampen hebben een levensduur van circa 8.000 branduren; permanent brandende lampen, zoals bij vluchtrouteaanduiding, gaan daardoor doorgaans net iets langer dan een jaar mee, en wij vervangen ze daarom standaard tijdens het jaarlijks onderhoud. LED-noodverlichting kan volgens fabrikanten oplopen tot circa 100.000 branduren en wordt niet preventief vervangen.

Noodverlichting is verlichting die gevoed wordt door een bron die onafhankelijk is van de bron voor de normale verlichting. Valt de netspanning weg, dan blijft het armatuur branden, of gaat het juist branden, en moet het minimaal 1 uur blijven functioneren. Zo helpt noodverlichting bij een veilige evacuatie tijdens noodsituaties.

Noodverlichtingsarmaturen moeten minimaal 1 uur blijven branden nadat de netspanning is weggevallen.

Vluchtwegaanduiding moet doorgaans 24 uur per dag branden. In sommige situaties, zoals een bioscoop of een ruimte waarin geslapen wordt, kan dat onwenselijk zijn. Je kunt er dan voor kiezen de verlichting tijdens normaal gebruik uit te laten en de batterij het bij spanningsuitval te laten overnemen, maar dan moet je een goede motivering kunnen geven waarom dit voor jouw situatie zo is ingericht.

Bij decentrale armaturen zit een eigen voedingsbron (oplaadbare accu) in het armatuur zelf. Bij centrale noodverlichting is de voedende bron ondergebracht in een centrale kast, waarop alle aangesloten armaturen zijn aangewezen. Lees meer over de verschillen en wat dit betekent voor onderhoud op onze armaturenpagina.

Sinds april 2013 moet voor vluchtrouteaanduiding gebruik worden gemaakt van de groen-witte pictogrammen uit de NEN-EN-ISO 7010. De oudere pictogrammen uit de NEN 6088 zijn daarmee komen te vervallen. Twee zichtbare wijzigingen ten opzichte van het oude pictogram: het ``rennende mannetje`` staat nu in een deuropening, en de vluchtrichting rechtdoor wordt aangegeven met een pijl naar boven.

Nee, in principe mag je de pictogrammen blijven gebruiken die van toepassing waren op het moment van de bouwvergunning. Bij wijzigingen of aanpassingen van de vluchtwegen moet je wel dezelfde pictogrammen blijven hanteren, om verwarring te voorkomen.

In Nederland worden vluchtwegaanduidingen doorgaans hoog geplaatst. Bij brand ontstaat vaak rook, waardoor pictogrammen laag bij de grond soms slecht zichtbaar zijn. Dat ze toch hoog hangen, komt doordat de norm niet specifiek is geschreven vanuit vluchten bij brand, maar vanuit vluchten in het algemeen. In vliegtuigen en buiten Europa zie je vluchtwegaanduidingen dan ook regelmatig wél laag geplaatst.