PFAS in blusmiddelen
Van PFAS-houdend naar fluorvrij blusschuim
Blusschuim bevatte jarenlang PFAS. Die stoffen vormen een snel uitvloeiende filmlaag op brandende vloeistoffen, wat ze bijzonder effectief maakt. Het probleem is dat ze in de natuur niet afbreken en zich ophopen in bodem, grondwater en uiteindelijk in de voedselketen.
De EU heeft het gebruik daarom aan banden gelegd. Op deze pagina lees je wat PFAS is, welke termijnen gelden, hoe je vaststelt of jouw blusmiddelen PFAS bevatten en hoe je de vervanging plant zonder dat alles tegelijk moet.
Wat is PFAS?
PFAS staat voor per- en polyfluoralkylstoffen. Het is een verzamelnaam voor ongeveer 6.000 door de mens gemaakte stoffen die van nature niet voorkomen en die door de natuur niet worden afgebroken. Ze zitten in pannen met antiaanbaklaag, coatings, regenkleding en dus ook in blusschuim.
In blusschuim gaat het meestal om AFFF, Aqueous Film Forming Foam. Dat schuim verlaagt de oppervlaktespanning waardoor er een dunne film over de brandende vloeistof loopt die de zuurstof afsluit. Precies die eigenschap maakt het effectief. En precies daar zitten de fluorverbindingen in.
Fluorvrij, PFAS-vrij of F3: is dat hetzelfde?
In de praktijk wel. Theoretisch zijn het verschillende begrippen, maar fluorvrij is per definitie PFAS-vrij. F3 is de vakterm voor fluorvrij schuim en wordt vooral door fabrikanten en de brandweer gebruikt.
De ontwikkeling ging in stappen. Eerst van lange keten fluorverbindingen (C8) naar kortere keten (C6). Sinds 2019 zijn er volledig fluorvrije blusschuimen op de markt. Velco introduceerde de SI6NF in 2019 en was daarmee een van de eerste leveranciers in Europa met een fluorvrij alternatief.
Ook de Nederlandse keurmerken bewogen mee. Stichting Milieukeur stond in 2017 nog 0,04% fluor toe. In 2021 is dat teruggebracht naar 0%. Sinds 2023 mag een fluorhoudende schuimblusser het Milieukeur niet meer voeren.
Waar herken je PFAS-houdend blusschuim aan?
Aan de aanduiding op het etiket of in het veiligheidsinformatieblad. Namen en afkortingen die op fluorverbindingen wijzen zijn AFFF, AR-AFFF, FP en fluorproteïneschuim.
Twijfel je, laat het dan niet bij het informatieblad van de leverancier. De Inspectie Leefomgeving en Transport adviseert een monster te laten analyseren door een geaccrediteerd laboratorium en daarbij specifiek te vragen om een Total Oxidizable Precursor Assay, kortweg TOPA. Dat is een analyse van de zouten en aanverwante verbindingen in het blusmiddel.
Welke termijnen gelden?
Op 3 oktober 2025 is Verordening (EU) 2025/1988 gepubliceerd, waarin het verbod op gefluoreerde blusschuimen is vastgelegd. De uitfasering verloopt in fasen.
| Datum | Wat verandert er |
|---|---|
| 23 oktober 2026 | Op de markt brengen van PFAS-houdend blusschuim is tot deze datum toegestaan. Vanaf deze datum geldt een labelplicht voor blusschuimen, met uitzondering van draagbare brandblussers. Gebruik je daarna nog PFAS-houdend schuim, dan is een beheerplan verplicht. |
| 23 april 2027 | Uiterste datum voor het op de markt brengen van alcoholbestendige schuimen. Ook gebruik voor oefenen en testen is tot deze datum toegestaan, mits het schuim wordt opgevangen. |
| 23 oktober 2030 | Algemeen verbod op zowel het op de markt brengen als het gebruiken van schuimen met een PFAS-gehalte van 1 mg/l of hoger. |
| 23 oktober 2035 | Uiterste datum voor een aantal specifieke uitzonderingen. |
Voor gereinigde apparatuur geldt een afwijkende grenswaarde van maximaal 50 mg/l. Die uitzondering is niet van toepassing op draagbare brandblussers.
Wat betekent dit voor draagbare brandblussers?
Voor de meeste organisaties gaat het hierom: de schuimblussers die in het pand hangen.
De labelplicht per 23 oktober 2026 geldt uitdrukkelijk niet voor draagbare brandblussers. Die hoef je dus niet te labelen. Wat wel geldt is de einddatum van 23 oktober 2030: vanaf dan mag een schuimblusser met 1 mg/l PFAS of meer niet meer worden gebruikt.
Praktisch betekent dat: je hoeft niet morgen alles te vervangen, maar je hebt wel een deadline. En omdat een schuimblusser elke vijf jaar een nieuwe vulling krijgt, kun je die momenten benutten in plaats van een aparte vervangingsronde te organiseren.
Wat betekent dit voor blusinstallaties en voorraden?
Heb je een blusinstallatie, tanks of een voorraad schuimconcentraat, dan gelden er meer verplichtingen.
Labelen. Voorraden, tanks en leidingen met meer dan 1 mg/l PFAS-houdend blusschuim moeten vanaf 23 oktober 2026 gelabeld zijn.
Beheerplan. Gebruik je na die datum nog PFAS-houdend blusschuim, dan moet je een beheerplan opstellen waarin onder meer staat welke volumes je gebruikt.
Leidingwerk reinigen. Dit wordt vaak over het hoofd gezien. PFAS blijft achter in het leidingwerk van een installatie die eerder fluorhoudend schuim voerde. Vul je die daarna met fluorvrij schuim, dan raakt dat na verloop van tijd alsnog vervuild en voldoet het niet meer. Reinig de installatie dus voordat je overstapt.
Afvoeren. PFAS-houdend schuim mag niet zomaar worden geloosd of bij het gewone afval.
De ILT houdt hier toezicht op samen met de omgevingsdiensten en kan handhavend optreden.
Zo pak je de vervanging aan
Niet elke schuimblusser hoeft meteen weg. Wat je nodig hebt is overzicht en een planning, zodat je de vervanging kunt spreiden in plaats van alles tegelijk te moeten doen.
- Inventariseren. Vaststellen welke blusmiddelen je hebt, waar ze hangen, wat erin zit en wanneer ze aan revisie toe zijn.
- Bepalen wat wanneer moet. Draagbare blussers hebben een andere deadline dan installaties. Op basis van de inventarisatie weet je welke toestellen wanneer aan de beurt zijn.
- Koppelen aan het onderhoud. Een schuimblusser krijgt elke vijf jaar een nieuwe vulling. Door de overstap op die momenten te plannen, spreid je de kosten en beperk je de afvalstroom.
- Vastleggen. Wat je hebt vervangen en wanneer, zodat je het richting verzekeraar of inspectie kunt aantonen.
Onze monteurs komen jaarlijks bij je langs voor de keuring en weten dus al welke toestellen er hangen en hoe oud ze zijn. Die informatie is de basis voor een vervangingsplan dat past bij jouw situatie.
Het alternatief: PFAS-vrij schuim
Een PFAS-vrije schuimblusser dekt dezelfde brandklassen als een fluorhoudende, werkt volgens hetzelfde principe en is inzetbaar in dezelfde situaties. Voor nieuwe aanschaf is de afweging daarmee vervallen.
Voor buitenlocaties en onverwarmde ruimtes is er daarnaast een vorstvrije uitvoering. Vraag daarbij wel na of het schuim PFAS-vrij is, want die twee eigenschappen gaan niet automatisch samen.
Meer over schuimblussers in het algemeen lees je bij schuimblussers.
Veelgestelde vragen
Wanneer geldt het verbod op PFAS in blusschuim?
In fasen. Op de markt brengen mag tot 23 oktober 2026, alcoholbestendige schuimen tot 23 april 2027. Vanaf 23 oktober 2030 geldt een algemeen verbod op markt én gebruik van schuimen met 1 mg/l PFAS of hoger. Voor een aantal specifieke uitzonderingen loopt dat door tot 23 oktober 2035.
Moet ik mijn schuimblussers nu al vervangen?
Nee, niet meteen. De einddatum voor gebruik is 23 oktober 2030. Omdat een schuimblusser elke vijf jaar een nieuwe vulling krijgt, kun je de overstap koppelen aan het reguliere onderhoud en zo spreiden.
Geldt de labelplicht ook voor mijn brandblussers?
Nee. De labelplicht per 23 oktober 2026 geldt voor blusschuimen met uitzondering van draagbare brandblussers. Voor voorraden, tanks en leidingen met meer dan 1 mg/l geldt hij wel.
Hoe weet ik of mijn blusmiddel PFAS bevat?
Kijk op het etiket of het veiligheidsinformatieblad naar aanduidingen als AFFF, AR-AFFF, FP of fluorproteïneschuim. Bij twijfel adviseert de ILT een monster te laten analyseren door een geaccrediteerd laboratorium, met een TOPA-analyse.
Is fluorvrij hetzelfde als PFAS-vrij?
In de praktijk wel. Theoretisch zijn het verschillende begrippen, maar fluorvrij is per definitie PFAS-vrij. F3 is de vakterm voor fluorvrij schuim.
Moet ik mijn blusinstallatie reinigen bij de overstap?
Ja, dat is verstandig. PFAS blijft achter in het leidingwerk. Vul je de installatie daarna met fluorvrij schuim, dan raakt dat na verloop van tijd alsnog vervuild en voldoet het niet meer aan de eisen.
Wat gebeurt er als ik na 23 oktober 2026 nog PFAS-houdend schuim gebruik?
Dan moet je een beheerplan opstellen waarin onder meer staat welke volumes je gebruikt. De ILT en de omgevingsdiensten houden hier toezicht op en kunnen handhavend optreden.
Presteert PFAS-vrij schuim net zo goed?
Voor de brandklassen A en B waarvoor schuimblussers worden ingezet, dekt een PFAS-vrij toestel dezelfde klassen en werkt het volgens hetzelfde principe. Controleer wel de blusrating op het etiket, want die kan per uitvoering verschillen.
Op zoek naar iets anders?
Heb je hulp nodig bij de overgang naar PFAS-vrij
Wij helpen je graag.