PFAS in blusmiddelen: het verbod en wat het voor jou betekent
PFAS in blusschuim wordt Europees uitgefaseerd. Wat is PFAS precies, waarom is het schadelijk, en wat betekent de nieuwe wetgeving voor jouw organisatie?
Er wordt veel gepubliceerd over PFAS. Het is schadelijk voor mens en dier, en toch is het jarenlang veelvuldig gebruikt, ook in blusmiddelen. Inmiddels is de Europese wetgeving definitief: PFAS in blusschuim wordt in stappen verboden. Hieronder lees je wat PFAS is, waarom het wordt uitgefaseerd, en welke termijnen voor jouw organisatie gelden.
Wat is PFAS?
PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen, een verzamelnaam voor circa 6.000 door de mens gemaakte stoffen die niet van nature voorkomen en ook niet door de natuur worden afgebroken. PFAS heeft een negatief effect op het milieu en de gezondheid van mens en dier, en wordt daarom ook wel aangeduid als “forever chemicals”. De stoffen worden toegepast in uiteenlopende producten, van pannen met anti-aanbaklaag tot regenjassen, en dus ook in schuimblussers.
Drie kenmerken maken PFAS bijzonder problematisch:
- Toxisch: schadelijk voor de gezondheid van mens en dier.
- Persistent: breekt nauwelijks af in het milieu.
- Bio-cumulatief: hoopt zich op in het lichaam en verlaat dit niet meer.
Conventionele schuimblussers bevatten een mix van AFFF met water, een voorbeeld van PFAS-toepassing. Het schuim creëert een lage oppervlaktespanning waarmee een dunne filmlaag over de vuurhaard wordt gelegd, en is bestand tegen de hoge temperatuur van de brand. Diezelfde stabiliteit, waardoor het zo effectief blust, is ook precies het probleem: de stof blijft aanwezig in de natuur, wordt opgenomen door dieren zoals vissen, en komt zo uiteindelijk in de voedselketen terecht.
PFAS-vrij of fluorvrij?
Online en in vakliteratuur wordt de ene keer gesproken over fluorvrije schuimblussers, de andere keer over PFAS-vrije schuimblussers. Theoretisch is dat niet helemaal hetzelfde, maar in de praktijk komen de twee overeen: fluorvrij is per definitie ook PFAS-vrij.
De industrie werkt al langere tijd aan de ontwikkeling van blusschuim zonder deze problematische stoffen, van de lange-keten fluorverbindingen (C8) naar kortere-keten varianten (C6), en sinds 2019 zijn er fluorvrije blusschuimen op de markt. Velco was daar destijds vroeg bij, met de introductie van de SI6NF.
PFAS-vrije schuimblussers bij Velco
Wil je niet wachten tot de wettelijke termijnen je dwingen om over te stappen? Velco heeft PFAS-vrije schuimblussers in het assortiment, waaronder de SI6NF. Zo kun je nu al overstappen naar een fluorvrij alternatief, in je eigen tempo en gekoppeld aan een moment dat jou uitkomt, in plaats van dat je later gedwongen bent te vervangen.
Het Europese verbod op PFAS in blusschuim
Na jarenlange voorbereiding heeft de Europese Commissie op 3 oktober 2025 definitief een verbod aangenomen op PFAS in blusschuim, via een wijziging van de REACH-verordening. Het voorstel hiervoor werd in 2022 ingediend door onder meer Nederland, Duitsland, Zweden, Denemarken en Noorwegen, en is gebaseerd op wetenschappelijk advies van het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA).
Het verbod wordt gefaseerd ingevoerd, met overgangstermijnen die per toepassing verschillen:
- Vanaf 23 oktober 2026: PFAS-houdend blusschuim mag alleen nog worden gebruikt bij vloeistofbranden (brandklasse B). Voor overige toepassingen (zoals trainingsdoeleinden en openbare brandweerdiensten) gelden al eerdere, strengere beperkingen.
- Vanaf 23 oktober 2030: PFAS-houdend blusschuim is verboden voor de meeste overige toepassingen, waaronder draagbare blussers in transport, gebouwen en industrie. Voor sectoren als defensie, offshore en Seveso-inrichtingen kan uitstel gelden van maximaal tien jaar.
- Vanaf 23 oktober 2035: PFAS-houdend blusschuim is ook voor de resterende toepassingen verboden.
Concreet betekent dit dat je bestaande PFAS-houdende blussers op dit moment nog mag gebruiken en laten hervullen, maar dat de ruimte hiervoor snel kleiner wordt. Veel grote fabrikanten zijn al gestopt met de productie van PFAS-houdend blusschuim, waardoor het voor bepaalde types al lastiger is geworden om te hervullen of reviseren, ongeacht de exacte wettelijke termijn.
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
Wacht niet tot de laatste overgangstermijn is verstreken. Elke organisatie, van bedrijf tot VvE, doet er verstandig aan tijdig over te stappen op fluorvrije alternatieven, om boetes, hogere kosten op het laatste moment en milieuschade te voorkomen. Een goed moment om over te stappen is bij het eerstvolgende onderhoud of de eerstvolgende keuring van je schuimblussers.
Stappen om te zetten:
- Inventariseer je huidige blusmiddelen: welke van je schuimblussers bevatten nog PFAS?
- Vraag je leverancier om bevestiging: met name schuimblussers met Milieukeur van bouwjaar 2022 of eerder kunnen nog PFAS bevatten (zie hieronder).
- Plan de overstap: bij voorkeur gekoppeld aan een regulier onderhouds- of hervulmoment, in plaats van als losse actie.
Milieukeur
Stichting Milieukeur heeft een regeling voor schuimblussers. In 2017 was de toegestane waarde fluor nog 0,04%. In 2021 is de regeling aangescherpt naar 0% toegestaan fluor, met een overgangsregeling voor bestaande keurmerkhouders. Sinds 2023 mag het Milieukeurmerk niet meer gevoerd worden wanneer een schuimblusser fluor bevat. Heb je schuimblussers met Milieukeur van bouwjaar 2022 of eerder? Dan kan daar nog PFAS in zitten, vraag dit na bij je leverancier.
Veelgestelde vragen
Is PFAS in blusschuim nu al verboden?
Nee, nog niet volledig. Het verbod is sinds 3 oktober 2025 definitief vastgesteld, maar wordt gefaseerd ingevoerd: vanaf 23 oktober 2026 voor de meeste toepassingen behalve vloeistofbranden, vanaf 23 oktober 2030 voor de meeste overige toepassingen, en vanaf 23 oktober 2035 volledig.
Moet ik mijn huidige PFAS-houdende blussers direct vervangen?
Niet per direct, er geldt een overgangsperiode. Wij adviseren wel om bij het eerstvolgende onderhoudsmoment al over te stappen naar PFAS-vrije alternatieven, in plaats van te wachten tot de wettelijke termijn dwingt.
Is fluorvrij hetzelfde als PFAS-vrij?
In de praktijk wel. Theoretisch is er een klein onderscheid, maar fluorvrij is per definitie ook PFAS-vrij.
Hoe weet ik of mijn schuimblusser nog PFAS bevat?
Schuimblussers met Milieukeur van bouwjaar 2022 of eerder kunnen nog PFAS bevatten. Vraag dit na bij je leverancier, of laat het checken tijdens het jaarlijks onderhoud.
Op zoek naar wat anders?
Heb je hulp nodig bij de overgang naar PFAS vrij
Wij helpen je graag.