Risico-inventarisatie en -evaluatie

Ja, voor elke werkgever met personeel, ook bij één medewerker. Dat staat sinds 1 januari 1994 in artikel 5 van de Arbowet. Het Plan van Aanpak is een verplicht onderdeel: daarin staat welke maatregelen je neemt, binnen welke termijn en wat ze opleveren. Zonder Plan van Aanpak is de RI&E niet compleet.

Ja. Er zijn erkende branche-instrumenten: vragenlijsten die door en voor een bepaalde sector zijn opgesteld, met de risico’s die daar spelen al voorgestructureerd. Gebruik je zo’n instrument en heb je maximaal 25 werknemers, dan kom je in aanmerking voor vrijstelling van toetsing. Wat een instrument niet voor je doet is de risico’s herkennen die niet in de vragenlijst staan. Zeker bij gevaarlijke stoffen, machineveiligheid en fysieke belasting is dat het verschil tussen een ingevuld formulier en een bruikbare inventarisatie.

In twee gevallen. Als je meer dan 25 werknemers hebt, of als je geen erkend branche-instrument hebt gebruikt. In beide gevallen doet een gecertificeerde arbokerndeskundige de toetsing. Er is één uitzondering: is een gecertificeerde kerndeskundige betrokken bij en verantwoordelijk voor het opstellen van de RI&E, dan is een aparte toetsing achteraf niet nodig.

Een gecertificeerde arbokerndeskundige. Dat is er een van vier: een hoger veiligheidskundige, een arbeidshygiënist, een arbeids- en organisatiedeskundige of een bedrijfsarts. Een preventiemedewerker of arbocoördinator is daar niet toe bevoegd. Sinds 1 juli 2022 mag een arbokerndeskundige bovendien alleen toetsen op het vakgebied waarvoor hij is gecertificeerd, dus bij risico’s die over meerdere vakgebieden lopen is één toetser vaak niet genoeg.

Welke maatregelen je neemt tegen de geïnventariseerde risico’s, wie ze uitvoert, binnen welke termijn en wat ze naar verwachting opleveren. De volgorde is niet vrijblijvend: risico’s met de grootste kans of het grootste effect gaan voor. Het Plan van Aanpak is het onderdeel waar de Arbeidsinspectie bij een controle als eerste naar kijkt, omdat daaruit blijkt of er ook werkelijk iets met de inventarisatie is gedaan.

Er staat geen vaste termijn in de wet, wel dat hij actueel moet zijn. Vernieuwen doe je bij een wezenlijke verandering zoals een verhuizing, verbouwing, nieuw productieproces of ander machinepark, en wanneer de bestaande RI&E niet meer aansluit op de actuele situatie. Ook zonder grote wijzigingen is periodiek nalopen verstandig, al was het maar om te kunnen aantonen dat hij actueel is.

De Arbeidsinspectie kan een boete opleggen. Daarnaast werkt het ontbreken van een RI&E door in je aansprakelijkheid bij een ongeval. Praktisch loop je er bovendien tegenaan dat je alles alsnog moet regelen, meestal onder tijdsdruk en zonder de gelegenheid de verbeterpunten rustig in te plannen.

Dat verschilt per bedrijf en hangt af van de grootte, het aantal vestigingen, de branche en de complexiteit van de risico’s, bijvoorbeeld of er met gevaarlijke stoffen of machines wordt gewerkt. Ook of er getoetst moet worden en op hoeveel vakgebieden speelt mee. Vraag een offerte aan, dan weet je vooraf waar je aan toe bent.

De RI&E brengt in kaart welke risico’s er in je organisatie spelen en welke maatregelen je daartegen neemt. Het bedrijfsnoodplan beschrijft hoe je organisatie handelt als er ondanks die maatregelen iets misgaat. De RI&E is het vertrekpunt: daaruit volgen de maatgevende scenario’s waar het bedrijfsnoodplan en het BHV-plan op worden gebouwd.

Ja, elke werkgever met personeel moet er ten minste één hebben. Bij maximaal 25 werknemers mag de werkgever die rol zelf vervullen. De preventiemedewerker helpt bij het opstellen en uitvoeren van de RI&E en het Plan van Aanpak, maar is niet bevoegd om de RI&E te toetsen; daarvoor is een gecertificeerde arbokerndeskundige nodig.