Rook: een nog grotere vijand dan gedacht
In 2019 voerde de Brandweeracademie, in samenwerking met Veiligheidsregio Utrecht en Brandweer Nederland, een uitgebreid praktijkonderzoek uit in een leegstaand woon-zorgcomplex in Oudewater.
In dit complex werden diverse praktijksituaties gesimuleerd om te onderzoeken hoe rook zich gedraagt, hoe rook zich verspreidt door ruimtes en welke risico’s daarbij naar voren komen.
Dat rookontwikkeling zeer gevaarlijk is, wisten we al. Maar hoe groot de invloed van onzichtbare rook op een situatie kan zijn, werd tijdens dit onderzoek nog eens duidelijk aangetoond. Lees hieronder de belangrijkste bevindingen.
Terug naar het onderzoek
Het doel van het onderzoek in Oudewater was antwoord te krijgen op vragen als:
- Hoe verspreidt rook zich bij brand in een gebouw met meerdere bouwlagen?
- Hoe kan deze rookverspreiding het beste worden beperkt?
- Welke inzet van de brandweer is het meest effectief?
Deze laatste vraag parkeren we even. Onze taak vanuit de BHV-organisatie ligt vooral aan de voorkant, bij risicobeheersing en, wanneer nodig, tijdens een calamiteit.
Risicobeheersing
Uit het onderzoek blijkt, en dat wisten we grotendeels al, dat meubilair en synthetische materialen zorgen voor veel rookontwikkeling. Waar branden van organische materialen, zoals hout, relatief minder rook produceren, kan brandend meubilair al binnen vier tot zeven minuten leiden tot een fatale situatie.
Uit onderzoek is gebleken dat rook zich meer verspreidt dan veel mensen zich realiseren.
Rook verspreidt zich zowel verticaal als horizontaal. Zodra een deur van de brandruimte wordt geopend, kan de vluchtroute voor andere aanwezigen direct worden belemmerd. De ruimte vult zich binnen enkele seconden met rook en verstikkende, irriterende gassen, waardoor levensbedreigende situaties kunnen ontstaan.
Zelfs wanneer de deur van de brandruimte daarna weer wordt gesloten, ontstaat er vaak weinig verbetering. De rook heeft zich dan immers al verspreid. Bovendien kan rook via kieren rondom deuren, maar zelfs via stopcontacten, doordringen in andere ruimtes of woningen.
Een vluchtroute moet volgens het Bouwbesluit 2012 zo zijn ingericht dat zelfredzame personen deze kunnen gebruiken om een veiligere plek te bereiken. In de praktijk geldt dit echter alleen wanneer de rookontwikkeling beperkt blijft.
De rol van rookmelders
Rookmelders kunnen een cruciale rol spelen bij het tijdig detecteren van rook. Wanneer er in een brandruimte een rookmelder afgaat, betekent dit echter niet automatisch dat andere ruimtes rookvrij blijven.
Hoewel sinds 1 juli 2022 ook in bestaande woningen rookmelders verplicht zijn, zijn deze nog niet altijd optimaal geplaatst of in gebruik.
Het correct plaatsen en eventueel koppelen van rookmelders kan een belangrijke bijdrage leveren aan het tijdig signaleren van rook. Of dit alleen voldoende is, ligt echter genuanceerder. Dat heeft onder meer te maken met de verspreiding van rook naar aangrenzende ruimtes én met de aanwezigheid van onzichtbare rook.
Uit het onderzoek in Oudewater blijkt dat onzichtbare rook deels dezelfde route aflegt als zichtbare rook, maar deels ook andere wegen volgt. Daardoor kunnen op locaties waar geen rook zichtbaar is, toch gevaarlijke gassen aanwezig zijn.
Een CO-melder kan daarom een waardevolle aanvulling zijn. Daarnaast blijft menselijk handelen bij rookontwikkeling en rookverspreiding altijd bepalend en situatieafhankelijk.
Handelen bij calamiteiten
Uit dit onderzoek is maar weer eens gebleken hoe belangrijk het sluiten van deuren is om rookverspreiding te beperken.
Houd daarbij wel in gedachten dat het sluiten van deuren rookverspreiding vertraagt en beperkt, maar niet volledig voorkomt. Rook kan zich via allerlei openingen verspreiden. Als BHV’er is het daarom belangrijk om je bewust te zijn van deze risico’s en hiernaar te handelen.
Vragen over onze trainingen of benieuwd hoe wij met je mee kunnen kijken hoe de veiligheid bij jouw bedrijf is gewaarborgd?
Neem contact met ons op, wij helpen je graag.